نهج البلاغه- ضرورت امر به معروف و نهی از منکر

بسم الله الرحمن الرحیم

نهج البلاغه- ضرورت امر به معروف و نهی از منکر

لَا تَتْرُكُوا الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ فَيُوَلَّى عَلَيْكُمْ [أَشْرَارُكُمْ ] شِرَارُكُمْ ثُمَّ تَدْعُونَ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُم

امر به معروف و نهى از منكر را وامگذاريد كه بدترين شما حكمرانى شما را بر دست گيرند! آن گاه دعا كنيد و از شما نپذيرند (نهج البلاغة-ترجمه شهيدى، نامه 47، ص: 321)

شرح (مطهری)

حديث ديگرى از پيغمبر اكرم است كه آن را، هم علماى شيعه در كتب معتبر خود مثل اصول كافى روايت كرده اند و هم علماى اهل تسنن. غزالى اين حديث را در احياء العلوم نقل مى كند و سند آن در كتب حديث اهل تسنن هست:

لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْروفِ وَ لَتَنْهُنَّ عَنِ الْمُنْكَرِ اوْ يُسَلِّطَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ شِرارَكُمْ فَيَدْعوا خِيارُكُمْ فَلا يُسْتَجابُ لَهُمْ (فروع كافى، ج 4/ ص 56) [مضمون حدیث مشابه آنچیزی است که در نهج البلاغه آمده است]

يعنى بايد امر به معروف و نهى از منكر را داشته باشيد، ايندو بايد وجود داشته باشند وگرنه بدان شما بر شما مسلط مى شوند، بعد خوبان شما مى خوانند و به آنها جوابى داده نمى شود. اكثر اين طور معنى مى كنند كه بعد از آنكه بدان شما بر شما مسلط شدند، نيكان شما به درگاه الهى مى نالند و خداوند دعاى آنها را مستجاب نمى كند. يعنى قومى كه امر به معروف و نهى از منكر را رها كنند، خاصيتشان اين است كه خداوند رحمت خود را از آنها مى گيرد؛ هرقدر خدا را بخوانند دعاى آنها به موجب اين گناه مستجاب نمى شود.

ولى غزالى معنى لطيفى براى اين آيه كرده است- با اينكه مرد به اصطلاح درويشى است و در مسائل اجتماعى ديده نمى شود- مى گويد معنى اين جمله (فَيَدْعوا خِيارُكُمْ فَلايُسْتَجابُ لَهُمْ) اين نيست كه خدا را مى خوانند و خدا دعاى آنها را مستجاب نمى كند. معنايش اين است: وقتى كه امر به معروف و نهى از منكر را ترك كنند آنقدر پست مى شوند، آنقدر رعبشان، مهابتشان، عزتشان، كرامتشان از بين مى رود كه وقتى به درگاه همان ظَلَمه مى روند، هرچه ندا مى كنند به آنها اعتنا نمى شود. يعنى پيغمبر فرمود: اگر مى خواهيد عزت داشته باشيد و ديگران روى شما حساب كنند، امر به معروف و نهى از منكر را ترك نكنيد. اگر امر به معروف و نهى از منكر نداشته باشيد اولين خاصيت آن ضعف شماست، پستى و ذلت شماست، دشمن هم روى شما حساب نمى كند.

آنوقت مثل يك برده و بنده، هرچه التماس كنيد كسى جوابتان را نخواهد داد. معنى بسيار لطيفى است. ما چنين اصل قطعى در اسلام داريم و وجود مقدس اباعبداللَّه عليه السّلام به اين اصل استناد كرده است و چنين مى فهماند كه فرضاً مردم كوفه مرا دعوت نمى كردند، فرضاً دستگاه يزيد از من بيعت نمى خواست، من به موجب اصل امر به معروف و نهى از منكر ساكت نمى نشستم (مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى، ج 17، ص: 216-217)

برچسبها: امر به معروف, نهی از منکر

کانون هم اندیشی و قرآن پژوهی حضرت ولیعصر...