عهدنامه مالک اشتر (1-3) پایه هاى اصلى معنوى حکومت

بسم الله الرحمن الرحیم

نهج البلاغه- نامه 53- عهدنامه مالک اشتر

نامه 53 (نامه به مالك اشتر، «2» در سال 38 هجرى هنگامى كه او را به فرماندارى مصر برگزيد، آن هنگام كه اوضاع محمد بن ابى بكر متزلزل شد، و از طولانى ترين نامه هاست كه زيبايى هاى تمام نامه ها را دارد).

ادامه ی قسمت سوم: پایه هاى اصلى معنوى حکومت

در این قسمت شرح عبارات پست قبل ارائه خواهد شد.

شرح (مکارم شیرازی)

چهار دستور اخلاقى مهم امام علی (ع) به مالک. این دستورات پایه هاى اصلى معنوى حکومت او را تشکیل مى دهد.

1. تقوای الهی

نخست مى فرماید: «او را به تقواى الهى فرمان مى دهد. تقوا به معناى احساس مسئولیت درونى و پرهیز از هرگونه گناه و امر خلاف و تعدى و اجحاف است.

2. اطاعت خدا و پیروی از کتاب الهی

در دومین دستور مى فرماید: «و او را به مقدّم داشتن اطاعت خدا و پیروى از آنچه در کتاب او (قرآن مجید) به آن امر فرموده اعم از فرایض (واجبات) و سنن (مستحبات) دستور مى دهد[1]، همان دستوراتى که هیچ کس جز با متابعت آنها روى سعادت نمى بیند و جز با انکار و ضایع ساختن آن در مسیر شقاوت و بدبختى واقع نمى شود.

از تعبیر به "وَلاَ یَشْقَى إِلاَّ مَعَ جُحُودِهَا" معلوم مى شود که راه سعادت دنیا وآخرت منحصر در همین راه است و طرق دیگر سبب گمراهى است. البته این تعبیر ادراکات عقلى و هدایت هاى آن را نفى نمى کند، زیرا از جمله امورى که در کتاب الله بر آن تاکید شده پیروى از عقل و خرد است که ده ها آیه از قرآن مجید بر آن تأکید کرده است.

3. یاری خدا با قلب و دست و زبان

در سومین دستور مى افزاید: «او را مأمور مى کند که (آیین) خدا را با قلب و دست و زبان یارى کند، چرا که خداوند متعال یارى کسى که او را یارى کند و عزت کسى که او را عزیز دارد بر عهده گرفته است

تعبیر به یارى کردن خداوند به قلب و ید و لسان به گفته بعضى از شارحان قلب اشاره به اعتقادات، و ید اشاره به جهاد با دشمن، و لسان اشاره به امر به معروف و نهى از منکر است. ولى بعضى معتقدند قلب تنها اشاره به اعتقادات نیست، بلکه بیزارى درونى از زشتى ها و عشق و علاقه به اعمال نیک نیز جزء آن است و همچنین ید تنها اشاره به جهاد با دشمن نیست، بلکه امر به معروف و نهى از منکر را در آنجا که احتیاج به اقدامات عملى دارد و طبعاً وظیفه حکومت اسلامى است، نیز شامل مى شود و لسان هرگونه آموزش و تعلیم و تربیت صحیح اضافه بر امر به معروف و نهى از منکر را فرا مى گیرد.

4. کنترل هوای نفس

در چهارمین دستور مى فرماید: «و (نیز) به او فرمان مى دهد که هواى نفس خویش را در برابر شهوات بشکند و به هنگام سرکشى نفس، آن را باز دارد، زیرا نفس همواره انسان را به بدى ها امر مى کند مگر آنچه را خداوند رحم کند (مکارم شیرازی، پیام امیرالمومنین (ع)، ج10، 366-368)

برچسبها: حکومت, دین, امر به معروف, نهی از منکر, یاری خدا

کانون هم اندیشی و قرآن پژوهی حضرت ولیعصر...