نقش و جایگاه تزکیه نفس در اکتساب علم (2)

بسم الله الرحمن الرحیم

نقش و جایگاه تزکیه نفس در اکتساب علم (2)

دسته ی اول: اهل جدال

آثار و علائم مراء و خصومت:

1- موجب مرض قلب و نفاق:

بـرحـذر بـاشـيـد از جدال و خصومت در مقال ، كه آنها قلوب را مريض مى كنند نسبت به برادران ، و ريشه نفاق هستند كه نفاق روى آنها مى رويد (الكافي، ج 2، ص300)

چون اعـمـال ظـاهـريـه را در بـاطـن و دل آثـارى اسـت مـتـنـاسـب بـا آنـهـا. انسان اگر اشتغال به مراء و خصومت پيدا كند، نگذرد مدتى مگر آنكه در قـلب كـدورت و ظـلمـتـى بـس هـولنـاك پـيدا شود، و خصومت ظاهرى لسانى به خصومت بـاطـنـى قـلبـى منجر شود. و اين خود سبب بزرگ نفاق و دورنگى و دورويى است.

2- اذیت کردن مردم

3- مراء [مظاهری]

ديـگـر از عـلامات این گروه را مراء و تعرض به مقالات و مذاكرات علميه، براى غلبه و اظهار فـضـيـلت قرار داده است. و اين كه مراء را از علامات مراء قرار داده، می تواند بدین خاطر باشد که مقصود از مراء اول، صفت قلبى و ملكه خبيثه آن است، و آن را كه علامت قرار داده، اثر و علامت ظاهرى آن است .

4- توصیف [خویشتن به] حلم:

يـكـى ديگر از علائم و نشانه هاى آن اين است كه توصيف حلم و بردبارى كند با آنكه مـتـصـف بـه آن نـبـاشـد. و ايـن خـود نفاق و دورويى است و ريا و شرك است. چنانچه اظهار خـشـوع كـردن و از ورع خـالى بـودن نيز از واضح مصاديق شرك و ريا و نفاق و دورويى است .

عاقبت اهل جدال

و در اين باب نكته اى است كه انسان اگر قدرى تفكر كند در آن پشتش مى شكند. و آن اين اسـت كـه جـنـاب صـادق، عليه السلام، در ذيل اين علامات مى فرمايد: بكوبد خدا بينى او را و قطع فرمايد كمرش را. و ايـن عـبارت يا اخبار است و يا دعا، در هر صورت به وقوع پيوندد. ايـن خـود كـنـايه از ذلت و خوارى و رسوايى است و شايد انسان در دو عالم رسـوا و ذليـل و خـوار گـردد. در ايـن عـالم پـيـش آنـان كـه مى خواست آبرومند شود و به واسـطـه خـودنـمائى و اظهار فضيلت ، به عكس آبرويش ريخته و ارزشش كاسته شود و مـغـلوب و ذليـل آنـان شـود كـه مـى خواست بر آنها تفوق پيدا كند. و در آن عالم در محضر مـلائكـه مـقـربـيـن و انـبياى مرسلين و اولياى معصومين و بندگان صالحين رسوا و خوار و ذليل و بيمقدار شود.

خـداوندا، تو مصلح عباد و (مالك) قلوب هستى، وجود جميع موجودات در يد قدرت توست و قـلوب بـنـدگـان در تـحـت نـفـوذ اراده تامه تو، ما مالك خود و نفع و ضرر و موت و حيات خـويـشـتـن نـيـستيم، تو قلوب مظلمه و دلهاى با كدورت ما را به نور افاضه خود روشن فرما، و مفاسد ما را به فضل و عنايت خود اصلاح فرما، و دستگيرى از اين ضعفاى بيچاره بنما.

کانون هم اندیشی و قرآن پژوهی حضرت ولیعصر...